Ο κατακερματισμένος μου εαυτός

Η άμυνα της διάσχισης.

Στα αγγλικά ο όρος είναι dissociation, στα ελληνικά αποδίδεται ως διάσχιση. Η διάσχιση είναι μια σύνθετη αμυντική διαδικασία που διατηρεί την ψυχική και φυσική σταθερότητα στον άνθρωπο. Μετά από μια τραυματική εμπειρία η διάσχιση επιτρέπει στο άτομο να μετακινηθεί από το γεγονός της τραυματικής εμπειρίας και από το βίωμά της και να προσαρμοστεί στις απαιτήσεις του περιβάλλοντος. Ουσιαστικά η διάσχιση ως αμυντική διαδικασία είναι συχνή σε αγχώδεις ή μετατραυματικές διαταραχές, σε διαταραχές της διάθεσης ή της προσωπικότητας. Είναι μια προστατευτική διαδικασία κατά την διάρκεια της τραυματικής διαδικασίας αλλά είναι δυσλειτουργική όταν εξακολουθεί να γίνεται και σε άλλες καταστάσεις. Με απλά λόγια είναι η διάσχιση- διαχωρισμός του συναισθήματος από το γεγονός. Σαν λειτουργία ξεκινάμε να την κάνουμε ακόμα και από  την βρεφική ηλικία και πιο συχνά στην παιδική ηλικία και όχι μόνο. Την χρησιμοποιούμε σε καταστάσεις που συναισθηματικά πιεζόμαστε ή κακοποιούμαστε και επειδή δεν το αντέχουμε νοερά μεταφερόμαστε κάπου αλλού. Μερικά παραδείγματα είναι όταν κάποιος κακοποιείται είτε σωματικά είτε σεξουαλικά αποκόπτει το συναίσθημά του από τον σωματικό πόνο. Συχνά ένα θύμα μετά από την κακοποίηση μένει ανέκφραστο και παγωμένο. Ωστόσο δεν χρησιμοποιούμε την άμυνα απαραίτητα μόνο σε τόσο έντονες εμπειρίες αλλά και σε άλλες πιο συνηθισμένες όπως για παράδειγμα, στις φωνές της μητέρας ένα βρέφος αρχικά θα κλάψει όμως αν γίνεται συνέχεια προκειμένου να προστατευτεί είναι πιθανό να προσπαθήσει να αποσπάσει την προσοχή του με κάτι άλλο. Οι τσακωμοί των γονιών μπροστά στα παιδία, η λεκτική κακοποίηση, η εγκατάλειψη ή η απόρριψη είναι καταστάσεις που ένα παιδί δεν μπορεί να τις διαχειριστεί και τότε αμύνεται.

Η διάσχιση είναι δυσλειτουργική όταν εξακολουθήσει να γίνεται συνέχεια και σε άλλες καταστάσεις. Στην ενηλικίωση μπορεί να χρησιμοποιείται για απομόνωση- αποστασιοποίηση όχι απαραίτητα από δυσάρεστες καταστάσεις αλλά από καταστάσεις που το άτομο νιώθει ότι απειλείται ή ότι δεν μπορεί να διαχειριστεί. Είναι συχνό ιδιαίτερα στην σχιζοειδική διαταραχή της προσωπικότητας το άτομο μέσα σε μια παρέα να απομονώνεται και να παρατηρεί τους άλλους. Μπορεί να φαίνεται περίεργο το παράδειγμα αλλά είναι απλό αν ως παιδί κάποιος βίωσε μια πολύ κακοποιητική σχέση με την μητέρα γι αυτόν η εγγύτητα ή η κοντινότητα συνδέεται με αρνητικά συναισθήματα, έτσι όταν βιώνει κοντινότητα με κάποιο άτομο μπορεί να νιώθει ότι απειλείται. Αυτή η διαδικασία διακόπτει την ουσιαστική επαφή με τους άλλους αλλά και με τον εαυτό μας. Η βίωση ενός αρνητικού γεγονότος έχει και κάποιες ανεκπλήρωτες ανάγκες όπως η ανάγκη για φροντίδα, ασφάλεια, αποδοχή, κατανόηση κ.α. με την διάσχιση το άτομο δεν έχει επίγνωση των ανεκπλήρωτων αναγκών κάτι που στην συνέχεια της ζωής του επιδεινώνει το τραύμα. Ουσιαστικά η έλλειψη συνοχής και επίγνωσης σε εσωτερικό επίπεδο του τραύματος, των συναισθημάτων που το συνοδεύουν και των ανεκπλήρωτων αναγκών δημιουργεί και έλλειψη συνοχής στον εαυτό.

Μέσα από την θεραπευτική σχέση το άτομο μπορεί να εξερευνήσει  το τραύμα του, να περιγράψει το γεγονός ή να αναβιώσει-θυμηθεί με τεχνικές, τραυματικές εμπειρίες, να εκφράσει τα συναισθήματά του, τις σκέψεις του και να καλύψει τις ανεκπλήρωτες ανάγκες του μέσα από το re-mothering της θεραπευτικής σχέσης. Η θεραπευτική σχέση παρέχει ένα πλαίσιο οριοθετημένο και ασφαλές ώστε να μπορέσει το άτομο να σχετιστεί πραγματικά χωρίς άμυνες, να θυμηθεί και να νιώσει.

*Το άρθρο έχει δημοσιευτεί επίσης στο healthylifetree.com, e-περιοδικό υγείας, στο οποίο αρθρογραφώ.

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Erskine R.G. (1993).Inquiry, Attunement, and Involvement in the Psychotherapy of Dissociation. Transactional Analysis Journal, Vol. 23, 4, pp. 184-190

Hilgard, E.R., Divided Consciousness: Multiple Controls in Human Thought and Action. 1986, New York: John Wiley and Sons.

Joseph, R., The Right Brain And The Unconscious: Discovering The Stranger Within. 1992, New York: Plenum.

Beahrs, J.O., Unity and Multiplicity: Multilevel Consciousness of Self in Hypnosis, Psychiatric Disorder and Mental Health. 1982, New York: Brunner/Mazel.

Tinnin, L., Mental Unity, Altered States of Consciousness and Dissociation. Dissociation, 1990. III(3): p. 154-159.

Selye, H., History and present status of the stress concept, in Handbook of Stress: Theoretical and Clinical Aspects, L. Goldberger and S. Breznitz, Editors. 1982, Free Press: New York.

DeMause, L., Foundations of Psychohistory. 1982, New York: Creative Roots.

Herman, J., Trauma and Recovery. 1992, New York: Basic Books.

κατακερματισμένος μου εαυτός κρίσεις νευρική ραντεβού ψυχοθεραπεύτρια κέντρο συμβουλευτική πανικού συναισθήματα αναλυτική Αθήνα αυτοεκτίμηση μετρό ψυχοθεραπεία χαμηλή συμπεριφοράς ψυχολόγος φοβίες προσέγγιση συνεδρίες φαντασιώσεις φόβος σχέσεις ανορεξία διάσχιση ψυχολογία ψυχοθεραπευτής προβλήματα γονέων κενό διαταραχή κατάθλιψη γνωσιακή ψυχοθεραπείας εγκατάλειψη Ακρόπολη άγχος βουλιμία διάχυτη δυσκολίες αναπτυξιακή θανάτου αυτογνωσία αυτοπραγμάτωση ψυχολόγοικατακερματισμένος μου εαυτός συνεδρίες συναισθήματα γονέων ψυχοθεραπεία σχέσεις φοβίες φόβος κρίσεις βουλιμία ψυχοθεραπευτής αναλυτική ψυχολογία δυσκολίες ψυχολόγοι φαντασιώσεις Ακρόπολη ραντεβού Αθήνα ψυχολόγος αυτοπραγμάτωση άγχος νευρική κατάθλιψη ψυχοθεραπεύτρια διάχυτη ψυχοθεραπείας προβλήματα διαταραχή πανικού εγκατάλειψη χαμηλή κέντρο διάσχιση κενό αυτογνωσία θανάτου αναπτυξιακή συμβουλευτική γνωσιακή αυτοεκτίμηση ανορεξία προσέγγιση συμπεριφοράς μετρό κατακερματισμένος μου εαυτός φαντασιώσεις συμπεριφοράς φοβίες κατάθλιψη εγκατάλειψη Αθήνα ψυχολόγοι ψυχολόγος ψυχοθεραπεία βουλιμία ψυχολογία πανικού προβλήματα ραντεβού ψυχοθεραπεύτρια αυτογνωσία προσέγγιση Ακρόπολη άγχος ψυχοθεραπείας κενό σχέσεις ψυχοθεραπευτής αναλυτική μετρό κρίσεις αναπτυξιακή συναισθήματα θανάτου διάχυτη νευρική φόβος αυτοεκτίμηση γονέων διάσχιση ανορεξία συνεδρίες δυσκολίες αυτοπραγμάτωση γνωσιακή κέντρο συμβουλευτική χαμηλή διαταραχή κατακερματισμένος μου εαυτός ψυχοθεραπείας Αθήνα προβλήματα ψυχοθεραπευτής διάχυτη ραντεβού ψυχολόγος φαντασιώσεις μετρό συμπεριφοράς κενό ψυχοθεραπεία αυτοεκτίμηση βουλιμία συνεδρίες νευρική φόβος προσέγγιση εγκατάλειψη χαμηλή πανικού θανάτου κέντρο δυσκολίες κρίσεις αυτογνωσία σχέσεις Ακρόπολη ανορεξία διαταραχή άγχος αναπτυξιακή συμβουλευτική ψυχοθεραπεύτρια διάσχιση γονέων αναλυτική συναισθήματα ψυχολόγοι φοβίες γνωσιακή αυτοπραγμάτωση ψυχολογία κατάθλιψη κατακερματισμένος μου εαυτός ψυχολόγοι διάσχιση φόβος αναλυτική ραντεβού συνεδρίες συμβουλευτική πανικού διαταραχή γνωσιακή ψυχοθεραπείας ψυχολογία αυτοεκτίμηση κρίσεις φαντασιώσεις ψυχοθεραπευτής κατάθλιψη ανορεξία προσέγγιση μετρό προβλήματα σχέσεις αυτογνωσία διάχυτη Αθήνα συμπεριφοράς ψυχοθεραπεύτρια νευρική αυτοπραγμάτωση χαμηλή Ακρόπολη βουλιμία εγκατάλειψη άγχος θανάτου δυσκολίες κενό ψυχολόγος κέντρο γονέων ψυχοθεραπεία συναισθήματα φοβίες αναπτυξιακή κατακερματισμένος μου εαυτός διαταραχή αυτοπραγμάτωση φοβίες γνωσιακή χαμηλή Ακρόπολη συμπεριφοράς άγχος προβλήματα διάχυτη συναισθήματα ραντεβού κρίσεις αναπτυξιακή θανάτου ψυχοθεραπείας Αθήνα ψυχοθεραπευτής συμβουλευτική φαντασιώσεις σχέσεις ψυχολογία ψυχοθεραπεύτρια γονέων εγκατάλειψη κενό πανικού νευρική ψυχολόγοι ψυχοθεραπεία κέντρο αυτογνωσία μετρό ανορεξία αυτοεκτίμηση δυσκολίες συνεδρίες ψυχολόγος διάσχιση κατάθλιψη αναλυτική φόβος προσέγγιση βουλιμία