Φταίω Εγώ – Φταίνε Αυτοί…

Η κρίση, η οποία ταλανίζει τα τελευταία χρόνια τη χώρα μας, έχει επιφέρει ριζικές αλλαγές τόσο στον οικονομικό όσο και στον κοινωνικό τομέα. Το βασικό χαρακτηριστικό αυτής της αλλαγής αποτελεί η ραγδαία αύξηση της ανεργίας η οποία και αποτελεί μια κοινωνικοοικονομική συνέπεια της κρίσης. Σύμφωνα με τους κοινωνιολόγους, η ανεργία αποτελεί ένα κοινωνικό πρόβλημα το οποίο δύναται να συσχετιστεί με άλλα προβλήματα τα οποία πλέον αποκτούν κοινωνικό χαρακτήρα. Ένα από αυτά είναι η αυτοκτονία, η οποία μέχρι πρότινος εθεωρείτο αμιγώς ψυχοπαθολογικό πρόβλημα.

Σύμφωνα με έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί για το φαινόμενο της αυτοκτονίας , έχει παρατηρηθεί ότι τα ποσοστά των αυτοκτονιών παραμένουν σταθερά για μια κοινωνία ή μια ομάδα. Αυτό λοιπόν μας κάνει να πιστεύουμε ότι υπάρχουν κάποιοι εξωτερικοί (κοινωνικοί) παράγοντες οι οποίοι ωθούν τα άτομα στη πράξη της αυτοκτονίας. Αξίζει να αναφέρουμε ότι οι ψυχολογικοί λόγοι δύνανται να ερμηνεύουν γιατί ένα άτομο προβαίνει στην πράξη της αυτοκτονίας. Ωστόσο, δεν μπορούν να ερμηνεύσουν τη σταθερότητα των ποσοστών των αυτοκτονιών συνολικά σε μια δεδομένη κοινωνία γεγονός που αποτελεί αρμοδιότητα των κοινωνιολόγων. Σύμφωνα με έρευνες που έγιναν στην Ευρώπη, έχει παρατηρηθεί ότι για κάθε αύξηση 1% στην ανεργία, υπάρχει αύξηση 0,8 % στις αυτοκτονίες. Επιπλέον υπάρχουν και άλλοι λόγοι οι οποίοι συνδέονται με τους κοινωνικούς όπως είναι οι περιβαλλοντικοί. Για παράδειγμα , στη Σκανδιναβία υπάρχουν αρκετά υψηλά ποσοστά αυτοκτονιών τα οποία τείνουν να οφείλονται στο κλίμα.

Σύμφωνα με τους κοινωνιολόγους, οι κοινωνικές τάσεις παρασύρουν τα άτομα στην αυτοκτονία. Οι βασικοί παράγοντες που επηρεάζουν την κατάσταση αυτή είναι η κοινωνική ενσωμάτωση δηλαδή ο βαθμός στον οποίο τα άτομα αισθάνονται ότι ανήκουν στη κοινωνία καθώς και η ρύθμιση , δηλαδή ο βαθμός στον οποίο οι πράξεις των ατόμων βρίσκονται υπό τον έλεγχο ηθικών κανόνων και αξιών. Στηριζόμενοι λοιπόν στους παραπάνω παράγοντες , διακρίνουμε τους τέσσερις τύπους αυτοκτονίας.

Όσον αφορά το βαθμό ενσωμάτωσης των ανθρώπων, διακρίνουμε την εγωιστική και την αλτρουιστική αυτοκτονία. Στην εγωιστική αυτοκτονία, τα άτομα έχουν ελάχιστους δεσμούς με το κοινωνικό σύνολο και δεν λαμβάνουν καμία υποστήριξη ή καθοδήγηση από αυτό. Στις κοινωνίες στις οποίες έχουμε αυτό τον τύπο αυτοκτονίας υπάρχουν πολλοί χαλαροί κοινωνικοί δεσμοί διότι δίνεται μεγάλη σημασία στα ατομικά δικαιώματα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι εργένηδες οι οποίοι είναι πιο ευάλωτοι σε αυτόν τον τύπο αυτοκτονίας συγκριτικά με τους παντρεμένους. Στη συνέχεια, στην αλτρουιστική αυτοκτονία τα άτομα έχουν χάσει την ατομικότητά τους και εμφανίζεται υψηλό ποσοστό ενσωμάτωσης στο κοινωνικό σύνολο. Στις κοινωνίες αυτές, προτεραιότητα έχουν οι συνολικές κοινωνικές ανάγκες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι καμικάζι της Ιαπωνίας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Όσον αφορά το βαθμό ρύθμισης, διακρίνουμε την φαταλιστική και την ανομική αυτοκτονία. Στη φαταλιστική αυτοκτονία , τα άτομα διακατέχονται από υπερβολική ρύθμιση της ζωής τους από τους κοινωνικούς κανόνες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα σύμφωνα με τον Durkheim, αποτελεί η αυτοκτονία φυλακισμένων οι οποίοι προτίμησαν να αυτοκτονήσουν παρά να υπόκεινται σ αυτό το βάρβαρο καθεστώς που επικρατεί στις φυλακές. Τέλος, στην ανομική αυτοκτονία , οι κοινωνίες έχουν ένα ελλιπές σύστημα κοινωνικών κανόνων και αξιών. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να επικρατεί μια κατάσταση ανομίας η οποία και ωθεί τα άτομα στην αυτοκτονία.

Κλείνοντας , αξίζει να αναφέρω ότι οι περισσότερες αυτοκτονίες που διαπράττονται στην Ελλάδα την περίοδο αυτή, σχετίζονται με την ανομική αυτοκτονία λόγω των άσχημων οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών που επικρατούν. Οι κοινωνικοί και ηθικοί κανόνες είναι συγκεχυμένοι και ασαφείς. Οι εν δυνάμει αυτόχειρες δεν αισθάνονται καμία οικονομική ή κοινωνική υποστήριξη από το περιβάλλον τους και έτσι αποκτούν αυτοκτονικές τάσεις.

Χρήστος Θεοδωρόπουλος – Κοινωνιολόγος

Φταίω Εγώ – Φταίνε Αυτοί… διάχυτη χαμηλή κενό φαντασιώσεις διαταραχή εγκατάλειψη κρίσεις Αθήνα συναισθήματα ψυχολόγοι φοβίες μετρό νευρική ραντεβού προσέγγιση κέντρο ανορεξία πανικού ψυχοθεραπείας θανάτου ψυχολογία αυτογνωσία γνωσιακή αναλυτική Ακρόπολη άγχος διάσχιση ψυχοθεραπευτής αυτοπραγμάτωση φόβος γονέων ψυχοθεραπεία ψυχοθεραπεύτρια κατάθλιψη ψυχολόγος συνεδρίες συμπεριφοράς αναπτυξιακή προβλήματα βουλιμία δυσκολίες αυτοεκτίμηση συμβουλευτική σχέσειςΦταίω Εγώ – Φταίνε Αυτοί… βουλιμία φαντασιώσεις ψυχολόγος γονέων χαμηλή ραντεβού εγκατάλειψη Ακρόπολη ψυχοθεραπευτής Αθήνα διάσχιση συναισθήματα κενό σχέσεις ψυχοθεραπεία νευρική αυτοπραγμάτωση δυσκολίες μετρό αυτοεκτίμηση πανικού ψυχολόγοι διάχυτη αυτογνωσία φόβος ψυχοθεραπείας ανορεξία προσέγγιση διαταραχή αναπτυξιακή συνεδρίες ψυχοθεραπεύτρια θανάτου ψυχολογία κρίσεις γνωσιακή συμβουλευτική κέντρο προβλήματα συμπεριφοράς αναλυτική άγχος φοβίες κατάθλιψη Φταίω Εγώ – Φταίνε Αυτοί… αυτοεκτίμηση δυσκολίες σχέσεις αυτοπραγμάτωση γνωσιακή νευρική προσέγγιση κατάθλιψη προβλήματα μετρό γονέων συνεδρίες βουλιμία φαντασιώσεις συναισθήματα ψυχοθεραπεία ραντεβού Ακρόπολη χαμηλή αναλυτική συμπεριφοράς Αθήνα ψυχολογία πανικού διάσχιση άγχος ψυχοθεραπευτής διαταραχή φόβος ψυχολόγος κενό ανορεξία διάχυτη συμβουλευτική θανάτου κρίσεις αυτογνωσία ψυχοθεραπεύτρια κέντρο εγκατάλειψη αναπτυξιακή φοβίες ψυχοθεραπείας ψυχολόγοι Φταίω Εγώ – Φταίνε Αυτοί… γονέων διαταραχή φαντασιώσεις ψυχοθεραπευτής προβλήματα προσέγγιση κέντρο ψυχολόγος αυτογνωσία θανάτου χαμηλή κρίσεις ραντεβού συναισθήματα συμπεριφοράς βουλιμία φόβος κενό διάσχιση αναπτυξιακή δυσκολίες διάχυτη αναλυτική αυτοεκτίμηση ψυχοθεραπεία κατάθλιψη Ακρόπολη ψυχολογία εγκατάλειψη μετρό γνωσιακή πανικού νευρική ανορεξία φοβίες αυτοπραγμάτωση συνεδρίες ψυχολόγοι άγχος Αθήνα ψυχοθεραπεύτρια ψυχοθεραπείας σχέσεις συμβουλευτική Φταίω Εγώ – Φταίνε Αυτοί… αυτοεκτίμηση ψυχολογία γνωσιακή πανικού ψυχολόγος ψυχοθεραπεύτρια προβλήματα ανορεξία κέντρο μετρό δυσκολίες αναπτυξιακή κατάθλιψη συναισθήματα φαντασιώσεις θανάτου σχέσεις συμβουλευτική ψυχοθεραπευτής ψυχοθεραπεία άγχος φοβίες διάχυτη αυτογνωσία Αθήνα προσέγγιση φόβος γονέων ψυχοθεραπείας εγκατάλειψη διαταραχή ραντεβού αυτοπραγμάτωση συμπεριφοράς Ακρόπολη συνεδρίες ψυχολόγοι βουλιμία αναλυτική κρίσεις νευρική διάσχιση χαμηλή κενό