Ο κατακερματισμένος μου εαυτός

Η άμυνα της διάσχισης.

Στα αγγλικά ο όρος είναι dissociation, στα ελληνικά αποδίδεται ως διάσχιση. Η διάσχιση είναι μια σύνθετη αμυντική διαδικασία που διατηρεί την ψυχική και φυσική σταθερότητα στον άνθρωπο. Μετά από μια τραυματική εμπειρία η διάσχιση επιτρέπει στο άτομο να μετακινηθεί από το γεγονός της τραυματικής εμπειρίας και από το βίωμά της και να προσαρμοστεί στις απαιτήσεις του περιβάλλοντος. Ουσιαστικά η διάσχιση ως αμυντική διαδικασία είναι συχνή σε αγχώδεις ή μετατραυματικές διαταραχές, σε διαταραχές της διάθεσης ή της προσωπικότητας. Είναι μια προστατευτική διαδικασία κατά την διάρκεια της τραυματικής διαδικασίας αλλά είναι δυσλειτουργική όταν εξακολουθεί να γίνεται και σε άλλες καταστάσεις. Με απλά λόγια είναι η διάσχιση- διαχωρισμός του συναισθήματος από το γεγονός. Σαν λειτουργία ξεκινάμε να την κάνουμε ακόμα και από  την βρεφική ηλικία και πιο συχνά στην παιδική ηλικία και όχι μόνο. Την χρησιμοποιούμε σε καταστάσεις που συναισθηματικά πιεζόμαστε ή κακοποιούμαστε και επειδή δεν το αντέχουμε νοερά μεταφερόμαστε κάπου αλλού. Μερικά παραδείγματα είναι όταν κάποιος κακοποιείται είτε σωματικά είτε σεξουαλικά αποκόπτει το συναίσθημά του από τον σωματικό πόνο. Συχνά ένα θύμα μετά από την κακοποίηση μένει ανέκφραστο και παγωμένο. Ωστόσο δεν χρησιμοποιούμε την άμυνα απαραίτητα μόνο σε τόσο έντονες εμπειρίες αλλά και σε άλλες πιο συνηθισμένες όπως για παράδειγμα, στις φωνές της μητέρας ένα βρέφος αρχικά θα κλάψει όμως αν γίνεται συνέχεια προκειμένου να προστατευτεί είναι πιθανό να προσπαθήσει να αποσπάσει την προσοχή του με κάτι άλλο. Οι τσακωμοί των γονιών μπροστά στα παιδία, η λεκτική κακοποίηση, η εγκατάλειψη ή η απόρριψη είναι καταστάσεις που ένα παιδί δεν μπορεί να τις διαχειριστεί και τότε αμύνεται.

Η διάσχιση είναι δυσλειτουργική όταν εξακολουθήσει να γίνεται συνέχεια και σε άλλες καταστάσεις. Στην ενηλικίωση μπορεί να χρησιμοποιείται για απομόνωση- αποστασιοποίηση όχι απαραίτητα από δυσάρεστες καταστάσεις αλλά από καταστάσεις που το άτομο νιώθει ότι απειλείται ή ότι δεν μπορεί να διαχειριστεί. Είναι συχνό ιδιαίτερα στην σχιζοειδική διαταραχή της προσωπικότητας το άτομο μέσα σε μια παρέα να απομονώνεται και να παρατηρεί τους άλλους. Μπορεί να φαίνεται περίεργο το παράδειγμα αλλά είναι απλό αν ως παιδί κάποιος βίωσε μια πολύ κακοποιητική σχέση με την μητέρα γι αυτόν η εγγύτητα ή η κοντινότητα συνδέεται με αρνητικά συναισθήματα, έτσι όταν βιώνει κοντινότητα με κάποιο άτομο μπορεί να νιώθει ότι απειλείται. Αυτή η διαδικασία διακόπτει την ουσιαστική επαφή με τους άλλους αλλά και με τον εαυτό μας. Η βίωση ενός αρνητικού γεγονότος έχει και κάποιες ανεκπλήρωτες ανάγκες όπως η ανάγκη για φροντίδα, ασφάλεια, αποδοχή, κατανόηση κ.α. με την διάσχιση το άτομο δεν έχει επίγνωση των ανεκπλήρωτων αναγκών κάτι που στην συνέχεια της ζωής του επιδεινώνει το τραύμα. Ουσιαστικά η έλλειψη συνοχής και επίγνωσης σε εσωτερικό επίπεδο του τραύματος, των συναισθημάτων που το συνοδεύουν και των ανεκπλήρωτων αναγκών δημιουργεί και έλλειψη συνοχής στον εαυτό.

Μέσα από την θεραπευτική σχέση το άτομο μπορεί να εξερευνήσει  το τραύμα του, να περιγράψει το γεγονός ή να αναβιώσει-θυμηθεί με τεχνικές, τραυματικές εμπειρίες, να εκφράσει τα συναισθήματά του, τις σκέψεις του και να καλύψει τις ανεκπλήρωτες ανάγκες του μέσα από το re-mothering της θεραπευτικής σχέσης. Η θεραπευτική σχέση παρέχει ένα πλαίσιο οριοθετημένο και ασφαλές ώστε να μπορέσει το άτομο να σχετιστεί πραγματικά χωρίς άμυνες, να θυμηθεί και να νιώσει.

*Το άρθρο έχει δημοσιευτεί επίσης στο healthylifetree.com, e-περιοδικό υγείας, στο οποίο αρθρογραφώ.

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Erskine R.G. (1993).Inquiry, Attunement, and Involvement in the Psychotherapy of Dissociation. Transactional Analysis Journal, Vol. 23, 4, pp. 184-190

Hilgard, E.R., Divided Consciousness: Multiple Controls in Human Thought and Action. 1986, New York: John Wiley and Sons.

Joseph, R., The Right Brain And The Unconscious: Discovering The Stranger Within. 1992, New York: Plenum.

Beahrs, J.O., Unity and Multiplicity: Multilevel Consciousness of Self in Hypnosis, Psychiatric Disorder and Mental Health. 1982, New York: Brunner/Mazel.

Tinnin, L., Mental Unity, Altered States of Consciousness and Dissociation. Dissociation, 1990. III(3): p. 154-159.

Selye, H., History and present status of the stress concept, in Handbook of Stress: Theoretical and Clinical Aspects, L. Goldberger and S. Breznitz, Editors. 1982, Free Press: New York.

DeMause, L., Foundations of Psychohistory. 1982, New York: Creative Roots.

Herman, J., Trauma and Recovery. 1992, New York: Basic Books.

κατακερματισμένος μου εαυτός ψυχοθεραπείας βουλιμία κέντρο συνεδρίες γονέων δυσκολίες ψυχοθεραπευτής μετρό ανορεξία ψυχοθεραπεύτρια ψυχολογία κρίσεις διάχυτη ψυχολόγος προσέγγιση ψυχολόγοι νευρική φαντασιώσεις άγχος ραντεβού διαταραχή κατάθλιψη αναπτυξιακή κενό αυτοεκτίμηση αυτοπραγμάτωση αυτογνωσία γνωσιακή σχέσεις αναλυτική συμπεριφοράς διάσχιση φοβίες Αθήνα θανάτου Ακρόπολη εγκατάλειψη συμβουλευτική φόβος πανικού χαμηλή ψυχοθεραπεία προβλήματα συναισθήματακατακερματισμένος μου εαυτός συμπεριφοράς ψυχολογία ψυχολόγος νευρική ψυχολόγοι κενό ψυχοθεραπευτής πανικού εγκατάλειψη αναπτυξιακή σχέσεις δυσκολίες συμβουλευτική διάχυτη φοβίες προσέγγιση προβλήματα διαταραχή φόβος ραντεβού γνωσιακή χαμηλή βουλιμία κατάθλιψη ανορεξία μετρό αναλυτική ψυχοθεραπεία συνεδρίες Ακρόπολη συναισθήματα θανάτου αυτογνωσία διάσχιση φαντασιώσεις αυτοπραγμάτωση κρίσεις γονέων ψυχοθεραπεύτρια Αθήνα ψυχοθεραπείας κέντρο άγχος αυτοεκτίμηση κατακερματισμένος μου εαυτός διάσχιση θανάτου σχέσεις αυτοεκτίμηση συνεδρίες αυτοπραγμάτωση ψυχολόγος μετρό γονέων γνωσιακή συναισθήματα αναπτυξιακή φόβος πανικού ανορεξία νευρική κέντρο φοβίες κρίσεις ψυχολογία Ακρόπολη εγκατάλειψη ψυχοθεραπευτής δυσκολίες ψυχοθεραπεία προβλήματα ψυχολόγοι συμβουλευτική ψυχοθεραπείας Αθήνα διάχυτη κενό προσέγγιση ραντεβού χαμηλή ψυχοθεραπεύτρια αναλυτική διαταραχή αυτογνωσία βουλιμία άγχος συμπεριφοράς φαντασιώσεις κατάθλιψη κατακερματισμένος μου εαυτός ψυχοθεραπεύτρια Αθήνα κρίσεις νευρική διάσχιση συμπεριφοράς ψυχολογία κέντρο αυτοπραγμάτωση άγχος σχέσεις εγκατάλειψη θανάτου διάχυτη ψυχολόγος διαταραχή χαμηλή γνωσιακή αναπτυξιακή βουλιμία φόβος πανικού ψυχοθεραπευτής ανορεξία αναλυτική κενό προβλήματα προσέγγιση συμβουλευτική ψυχοθεραπεία φοβίες αυτογνωσία ραντεβού μετρό ψυχοθεραπείας δυσκολίες Ακρόπολη αυτοεκτίμηση φαντασιώσεις συνεδρίες κατάθλιψη συναισθήματα ψυχολόγοι γονέων κατακερματισμένος μου εαυτός νευρική ψυχοθεραπεία φόβος συναισθήματα κενό ανορεξία κέντρο προσέγγιση εγκατάλειψη ψυχολόγος αναπτυξιακή διάσχιση αυτοπραγμάτωση θανάτου διάχυτη Ακρόπολη φοβίες κατάθλιψη διαταραχή ψυχολόγοι συμπεριφοράς μετρό άγχος ψυχολογία φαντασιώσεις γνωσιακή αυτογνωσία κρίσεις βουλιμία συμβουλευτική ψυχοθεραπείας πανικού ψυχοθεραπεύτρια ψυχοθεραπευτής Αθήνα δυσκολίες αναλυτική σχέσεις αυτοεκτίμηση ραντεβού γονέων χαμηλή συνεδρίες προβλήματα κατακερματισμένος μου εαυτός γνωσιακή αυτοεκτίμηση γονέων ψυχολόγοι φοβίες αναπτυξιακή διαταραχή σχέσεις προβλήματα ραντεβού φαντασιώσεις συνεδρίες αυτογνωσία κατάθλιψη άγχος διάσχιση ψυχολογία εγκατάλειψη ψυχοθεραπεία μετρό ανορεξία συμπεριφοράς χαμηλή φόβος νευρική συναισθήματα αναλυτική Αθήνα πανικού αυτοπραγμάτωση κέντρο ψυχολόγος κρίσεις ψυχοθεραπευτής βουλιμία δυσκολίες διάχυτη προσέγγιση ψυχοθεραπεύτρια Ακρόπολη θανάτου κενό συμβουλευτική ψυχοθεραπείας